Sterrenkijkdagen 2012

De 36-ste Landelijke Sterrenkijkdagen vinden plaats op vrijdag 2, zaterdag 3 en zondag 4 maart 2012. Op tientallen plaatsen in heel Nederland is jong en oud welkom om een blik door een telescoop te werpen. U kunt zo op informele wijze kennis maken met de wereld van sterren en planeten en met de leuke hobby sterrenkunde.

De coördinatie van de landelijke Sterrenkijkdagen is in handen van Stichting 'De Koepel'.

Publiekssterrenwachten, KNVWS-afdelingen en particulieren die eerder deelnamen, hebben reeds een deelnameformulier toegezonden gekregen. Wilt u ook meedoen en anderen door uw kijker(s) laten kijken, meldt u dan aan bij Stichting 'De Koepel': tel. 030-2311360; e-mail: info@dekoepel.nl.

Wat is er te zien?

Maan met kraters:

In de vroege morgen van 1 maart is het Eerste Kwartier. We zien dan precies een halve maan. In de dagen daarna neemt de maan een steeds boller uiterlijk aan, totdat het op 8 maart Volle Maan is. Met behulp van een verrekijker kunnen we op de maan al enkele kraters zien, maar een kleine telescoop toont er vele tientallen of zelfs honderden. Juist op de grens van licht en donker vallen de kraters door het hoge contrast extra goed op.

Planeten:

De planeet Mars staat in het sterrenbeeld Leeuw, en is zichtbaar als een heldere, geeloranje ster aan de zuidoostelijke hemel. Mars toont in de telescoop donkere vlekken op het oppervlak en vaak is er ook een witte poolkap te zien.

Boven de westelijke horizon zijn de planeten Venus en Jupiter een opvallend gezicht. In de telescoop is Venus nu een half verlicht schijfje. De komende weken komt deze planeet steeds hoger boven de horizon te staan en passeert daarbij Jupiter. Jupiter was de hele afgelopen winter een mooi object aan de hemel, en toonde in de telescoop manen en wolkenbanden, maar hij verdwijnt de komende tijd in de avondschemering.

De planeet Saturnus staat in het sterrenbeeld Maagd. Hij komt laat in de avond op en is dan opvallend als een heldere ster aan de oostelijke hemel. Saturnus heeft een fraaie ring die zelfs in kleine telescopen al goed is te zien. Het is daarmee één van de mooiste hemellichamen die we kunnen zien.

Niet zo heel makkelijk om te zien, maar leuk om te proberen: Kort na zonsondergang is boven de westelijke horizon ook de planeet Mercurius te vinden. Gebruik een verrekijker om deze planeet te betrappen in de avondschemering.

En nog veel meer:

In het zuidwesten schittert de zeer heldere ster Sirius en rechts daarvan staat het sterrenbeeld Orion met daarin de mooie Orionnevel, die al met kleine kijkers is te zien. Hoog in het zuidoosten staat het sterrenbeeld Leeuw met de heldere ster Regulus. In het oosten zien we de ster Arcturus, de hoofdster van het sterrenbeeld Ossenhoeder. Hoog in het oosten, bijna recht boven uw hoofd, staat het bekende 'Steelpannetje' van het sterrenbeeld Grote Beer. Precies richting het noorden, iets meer dan halverwege de hemel, staat de Poolster. Het is een goed zichtbare ster, maar niet heel helder. In het noordwesten is onder meer het W-vormige sterrenbeeld Cassiopeia te zien.

Met een gewone verrekijker kunnen we de sterren al veel beter zien dan met het blote oog. Bovendien zien we aan hetzelfde stukje hemel veel meer sterren, ook zwakke objecten die we zonder kijker niet zien. Met een telescoop zien we nog veel meer details. Naast de maan en eerder genoemde planeten zijn nu o.a. de volgende showobjecten te zien: de dubbelsterren Mizar en Castor; de Orionnevel; de Pleiaden en andere open sterrenhopen zoals M44 en M35 en de dubbele sterrenhoop in Perseus; de bolvormige sterrenhopen M3 en M92. En met grotere telescopen zijn in de sterrenbeelden Grote Beer en Leeuw ook melkwegstelsels als M81, M82, M51, M65 en M66 te zien.

Dit zijn slechts enkele hoogtepunten van de vele mogelijkheden aan de nachtelijke hemel in maart.

Meer informatie over wat er in 2012 aan de hemel valt te beleven, vindt u in de jaarboeken: Sterrengids 2012 (uitgebreid, voor wat meer gevorderden) en Sterren en Planeten 2012 (beknopt, voor beginners).

Extra programma's

Sterrenkijken is een boeiende activiteit bij helder weer. Als de hobby je te pakken heeft, voel je de nachtelijke kou niet! Helaas is het in onze streken vaak bewolkt. Mocht het weer tijdens de sterrenkijkdagen niet goed zijn, dan is op de waarneemlocaties toch informatie te krijgen over de hobby sterrenkunde, men kan instrumenten bekijken en resultaten (foto's of films) bewonderen. Soms worden er presentaties gegeven en hier en daar is er een expositie ingericht. Er is een gratis informatiefolder beschikbaar en vaak ook andere documentatie. Iedereen, jong en oud is welkom. Ook bij slecht weer is een bezoek de moeite waard!

Wilt u meer weten over amateurtelescopen, kijk dan op onze speciale website Sterrenkijker.nl.

Indien u een eigen telescoop wilt aanschaffen, kunt u terecht in onze winkel.

Overzicht van kijkadressen

Hieronder vindt u een overzicht van alle deelnemers aan de Sterrenkijkdagen.

Groningen

• Bellingwolde, Amateur Sterrenwacht Bellingwolde, Sportweg 48, 2 maart 19.00-23.00 uur, gratis, website.
• Delfzijl, Stichting Weer- en Sterrenkunde Eemsmond, Zeebadweg (op de dijk bij het Eemshotel), 2 maart 19.00-22.00 uur, gratis, website.
• Doezum, Ingang dorpsbos, Houtsingel, 2 maart vanaf 19.30 uur, 3 maart vanaf 19.30 uur, gratis, 0594-657621.
• Groningen, Kapteyn Instituut, Rijksuniversiteit Groningen, Blaauw Sterrenwacht, Nijenborgh 9, 2 maart vanaf 19.00 uur, 3 maart vanaf 19.00 uur, gratis, website.
  > Lezingen, shows in Kapteyn Mobiel Planetarium, kinderprogramma.
• Groningen, Groninger Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde, Kindertuin Paddepoel, Coronastraat, 4 maart vanaf 19.00 uur, gratis, website.
  > De ruimtereis van André Kuipers: stand van zaken
• Oude-Pekela, Stichting Weer- en Sterrenkunde Eemsmond, parkeerterrein Restaurant De Pekelahof, Raadhuislaan 109, 3 maart 19.00-22.00 uur, gratis, website.

Friesland

• Burgum, Streekmuseum/Volkssterrenwacht Burgum, Menno van Coehoornweg 9, 2 maart 13.00-17.00 uur en 19.00-22.30 uur, 3 maart 13.00-17.00 uur en 19.00-22.30 uur, gratis, website.
  > Presentatie zonnestelsel, planetarium, bezoek aan sterrenstelsels, nevels, enz. aan de hand van het stellarium.

Drenthe

• Assen, Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde Noord-Drenthe, Natuureducatief centrum De Kroezehof, Wethouder Bergerweg 26, 3 maart vanaf 19.30 uur, gratis, website.
  > Algemene informatie voorziening over Sterrenkunde en de vereniging, korte presentaties met fotomateriaal en planetariumprogramma, demo en uitleg met opgestelde telescopen.
• Balloërveld, Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde Noord-Drenthe, Parkeerplaats Balloërveld-Noord, 2 maart vanaf 19.30 uur, gratis, website.
• Hoogeveen, Vereniging voor Amateursterrenkunde Zuid-Drenthe, Zuiderpark, Seringenlaan, 3 maart vanaf 19.00 uur, gratis, website.

Overijssel

• Enschede, Volksterrenwacht Coenraad ter Kuile/Twentse Welle, Het Rozendaal 11, 2 maart 19.30-22.30 uur, 3 maart 19.30-22.30 uur, gratis, KNVWS Twente of Twentse Welle.
  > Computerplanetarium en div. telescopen worden opgesteld en een PowerPoint presentatie ‘het Zonnestelsel’.
• Haaksbergen, Sterrenwacht Buurse, Oude Buurserdijk 2, 2 maart vanaf 20.00 uur, 3 maart vanaf 20.00 uur, 4 maart vanaf 20.00 uur, gratis, 053-5696794.
  > PowerPoint Presentatie, inleiding astronomie/zonnestelsel, amateuropnamen.
• Hellendoorn, Sterrenwacht Hellendoorn, Ommerweg 14a (molen De Wippe), 2 maart vanaf 19.30 uur, 3 maart vanaf 19.30 uur, gratis, website.
  > Presentatie zonnestelsel, planetarium, bezoek aan sterrenstelsels, nevels, enz. aan de hand van het stellarium.
• Lattrop, Cosmos Sterrenwacht, Frensdorferweg 22, 2 maart vanaf 19.30 uur, 3 maart vanaf 19.30 uur, (entree € 6,- voor volwassenen, € 4,- voor kinderen), website.
  > Lezing, planetariumvoorstelling, exposities.

Gelderland

• Bennekom, Sterrenwacht Kreeft, Knoopkruid 12, 2 maart vanaf 18.30 uur, (entree € 2,-), 0318-418246.
  > Info sterrenhemel algemeen, beweging en plaats van zon, maan en planeten.
• Bussloo, Volkssterrenwacht Bussloo, Bussloselaan 4, 2 maart vanaf 19.30 uur, 3 maart vanaf 19.30 uur, gratis, website.
  > korte multimediapresentaties over de actuele sterrenhemel, de maan en Jupiter.
• Ede, Astra Alteria, Hessenweg 41, 2 maart vanaf 20.00 uur, 3 maart vanaf 20.00 uur, (entree € 2,-), website.
  > Demonstratie van de sterrenhemel en sterrenbeelden en de planeten op de beamer; planetenpad; opdrachten voor de kinderen met een gift voor alle kinderen als ze het inleveren.
• Heukelum, Ringovenlaan 31, 2 maart vanaf 19.00 uur, 3 maart vanaf 19.00 uur, 4 maart vanaf 19.00 uur, gratis, website.
• Lochem, Sterrenwacht Phoenix, Ampsenseweg 10, 2 maart vanaf 19.30 uur, 3 maart vanaf 19.30 uur, (entree € 3,50 voor volwassenen, € 2,50 voor kinderen), website.
  > Presentatie zonnestelsel en daarbuiten.
• Nijmegen, Saturnus, sterrenwacht Nijmegen, Krekelstraat 10, 2 maart vanaf 19.30 uur, 3 maart vanaf 19.30 uur, (entree € 2,50 voor volwassenen, € 1,50 voor kinderen), website.
  > Rondleiding door de sterrenwacht. Lezing over de rode planeet Mars. Bezichtigen tentoonstellingsmateriaal. Demonstratie telescopen en waarnemingen / astrofoto´s van leden.
• Putten, Astra Alteria, Gabriëlschool, Kelnarijstraat 40, 2 maart vanaf 19.30 uur, 3 maart vanaf 19.30 uur, gratis, website.
  > Korte lezing, demonstratie Tellurium, kleine opdrachten voor kinderen, presentatie met beamer (o.a. Solar System).
• Toldijk, Achterhoeks Planetarium, Hoogstraat 29A, 2 maart vanaf 20.00 uur, 3 maart vanaf 20.00 uur, (entree gratis, toegang aardglobe € 3,- voor volwassenen, € 2,- voor kinderen), website.
  > Replica Eisinga Planetarium. Uniek aardglobe-stellarium (entreekosten). Ook bij slecht weer en overdag kan men in de aardglobe de gesimuleerde sterrenhemel aanschouwen. Er is plaats voor ca. tien volwassenen en in een half uur maakt men een reis over de wereld en langs de sterrenhemel.
• Zevenaar, Sterrenwacht Corona Borealis, Breulylaan 3, 2 maart vanaf 20.00 uur, 3 maart vanaf 20.00 uur, (entree € 4,- voor volwassenen, € 2,50 t/m 20 jaar), website.
  > Lezing over het zonnestelsel.

Flevoland

• Almere, Sterrenwacht Almere, Natuurcentrum ‘Stad & Natuur’ / Stadslandgoed ‘De Kemphaan’, Kemphaanstraat 1, 2 maart vanaf 19.30 uur, 3 maart vanaf 19.30 uur, gratis, website.
  > Presentaties over objecten zichtbaar op die avond, zoals de Maan in eerste kwartier en een unicum, vijf planeten Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus. Tevens wordt het publiek d.m.v. het programma Stellarium een indruk gegeven wat er die avond aan de sterrenhemel zichtbaar is.

Utrecht

• Amersfoort, Publiekssterrenwacht Schothorst, Schothorsterlaan 27, 2 maart vanaf 18.00 uur, gratis, website.
  > 2 maart is er ook een starparty. Medewerkers van www.astroforum.nl geven dan samen met onze medewerkers een blik door diverse typen kijkers.
• Tienhoven, IVN Vecht en Plassen, Streekmuseum Vredegoed, Heuvellaan 7, 3 maart vanaf 19.00 uur, gratis, website
  > Planetarium programma met verhalen uit de Griekse mythologie achter de sterrenbeelden.
• Wilnis, Astrovereniging Omega Centauri, Openbare Basisschool De Willespoort, Vossestaart 1, 2 maart 19.30-01.00 uur, 3 maart 15.00-01.00 uur, 4 maart 14.00-19.30 uur, gratis, website.
  > Ruimtevaart versus Astronomie.

Noord-Holland

• Alkmaar, Alkmaarse Weer- en Sterrenkundige Vereniging Metius, openbare basisschool De Zes Wielen, Munnikenweg 18, Alkmaar - Oudorp, 9(!) maart 19.30-22.30 uur, 10(!) maart 19.30-22.30 uur, gratis, website.
  > Lezingen; voorlichting; computerprogramma met op afstand bestuurbare telescoop (ABT).
• Amsterdam, Volkssterrenwacht Amsterdam, Buurtboerderij Ons Genoegen, Spaarndammerdijk 319, 2 maart vanaf 20.00 uur, 3 maart vanaf 19.00 uur, gratis, website.
  > Presentatie.
• Amsterdam, Natura Artis Magistra, Plantage Kerklaan 38-40, 2 maart vanaf 19.00 uur, 3 maart vanaf 19.00 uur. Entree: kaarten zijn € 5,-. Voor dit bedrag zijn alle activiteiten die avond te volgen. Voorstellingen worden elk uur gedurende de avond vertoond. Artis leden betalen geen entree. Website.
  > Behalve telescopen hebben we voorstellingen in het planetarium en workshops voor kinderen.
• Bovenkarspel, Volkssterrenwacht Orion, Veilingweg 21, 2 maart vanaf 19.00 uur, 3 maart vanaf 19.00 uur, 4 maart 13.00-17.00 uur, gratis, website.
  > Lezingen/programma´s in de planetariumruimte en expositie.
• ´s-Graveland, Werkgroep Praktische Sterrenkunde van afdeling ´t Gooi van de KNVWS, Noordereinde 54B, 3 maart 20.00-22.00 uur, gratis, website.
  > info over telescopen en andere astronomische interessante onderwerpen, voordrachten.
• Huizen, Werkgroep Praktische Sterrenkunde van afdeling ´t Gooi van de KNVWS, Langerhuizerweg ten westen van Huizen tussen Naarderstraat en Nieuwe Bussumerweg, 2 maart 20.00-22.00 uur, gratis, website.
• Julianadorp, Zenit Vereniging voor Weer- en Sterrenkunde, Perenhout 12, 2 maart vanaf 20.00 uur, 3 maart vanaf 20.00 uur, gratis, website.
  > Lezingen, video en demonstraties.
• Overveen, Volkssterrenwacht Copernicus, Tetterodeweg 27, 2 maart 20.00-23.00 uur, 3 maart 13.00-17.00 uur en 20.00-23.00 uur, gratis, website.
  > Korte lezingen en planetariumprogramma.

Zuid-Holland

• De Zilk, Sterrenwacht Foucault, Hoogduinweg 44, 2 maart vanaf 19.30 uur, 3 maart 14.00-17.00 uur en vanaf 19.30 uur, gratis, 0252-516633.
  > Uitleg over planeten met planetarium via scherm uitleg over de objecten die op dat moment te zien zijn.
• Den Haag, NVWS Den Haag, Laan van Poot/einde Kwartellaan, 2 maart 19.30-23.30 uur, 3 maart 19.30-23.30 uur, 4 maart vanaf 19.30-23.30 uur (als er op vrijdag/zaterdagavond niets te zien is), gratis, website.
• Dordrecht, Sterrenwacht Mercurius, De Hollandse Biesbosch, Baanhoekweg 75, 2 maart 20.00-23.00 uur, 3 maart 13.00-22.00 uur, 13 maart 13.00-18.00 uur, (entree € 3,- voor volwassenen, € 2,- voor kinderen), website.
  > Bezoeken van onze expositie over sterrenkunde, weerkunde en ruimtevaart, vertoning van een film en altijd even mee naar de koepel waar onze Carl Zeiss telescoop staat. Ook bij slecht weer!
• ´s-Gravenzande, Vriendengroep Westland, Nieuwlandsedijk 53, 2 maart vanaf 19.30 uur, 3 maart vanaf 19.30 uur, gratis, 0174-415932.
  > Fotopresentatie.
• Hillegom, Ut Bolletje, Noorder Leidsevaart 13, 2 maart 18.30-22.30 uur, 3 maart 19.00-22.30 uur, gratis, website.
• Papendrecht, Sterrenkundevereniging Christiaan Huygens, Streeknatuurcentrum Alblasserwaard, Matenaweg 1, 2 maart vanaf 19.00 uur, 3 maart 12.00-18.00 uur en vanaf 19.00 uur, gratis, website.
  > Bij slecht weer kan sowieso de sterrenwacht en zonneobservatorium bezichtigd worden en zullen binnen telescopen worden opgesteld voor uitleg. Binnen hebben we ook een stand en worden er presentaties gegeven.
• Rotterdam, Euroster Rotterdam, Bentincklaan 40, 2 maart vanaf 20.00 uur, 3 maart vanaf 20.00 uur, gratis, website.
  > Het binnenprogramma bestaat uit informatie over onze hobby (posters, foto´s, films etc.) en een sterrenkundige quiz voor de jeugd. Het binnenprogramma gaat ook door bij mooi weer.

Zeeland

• Middelburg, Volksterrenwacht Philippus Lansbergen, Herengracht 52, 2 maart vanaf 19.30 uur, 3 maart vanaf 19.30 uur, gratis, website.
  > Doorlopend presentaties over de schoonheid van het heelal.

Noord-Brabant

• Asten, Jan Paagman Sterrenwacht, Ostaderstraat 28, 2 maart vanaf 19.00 uur, 3 maart vanaf 19.00 uur, (entree € 4,- voor volwassenen en € 2,- voor kinderen), website.
  > Naast een lezing/voordracht/film in de filmzaal staat bij de Jan Paagman Sterrenwacht ook altijd een bezoek aan het planetarium van de sterrenwacht (Pieterse Planetarium) op het programma.
• Bergeijk, IVN Bergeijk/Eersel en Stichting Natuurtuin ´t Loo, Natuurtuin ´t Loo, Terlostraat 4, 2 maart vanaf 19.00 uur, 3 maart vanaf 19.00 uur, gratis, Natuurtuin ´t Loo of IVN Bergeijk/Eersel.
  > PowerPoint presentarie over de actuele sterrenhemel in bezoekerscentrum De Wingerd.
• Breda, NVWS Breda, Milieu Educatief Centrum, Wolfslaardreef 95, 2 maart vanaf 19.00 uur, 3 maart vanaf 19.00 uur, gratis, website.
  > Voordracht sterrenhemel.
• Eindhoven, Dr. A.F. Philips Sterrenwacht, Alberdingk Thijmlaan 3, 2 maart 20.00-23.00 uur, 3 maart 13.00-17.00 uur en 20.00- ca. 23.00 uur, (entree € 2,50 voor volwassenen en € 2,- voor kinderen), website.
  > Presentaties, rondleidingen, spel.
• Geldrop, Sterrenwacht Strabrecht, Grote Bos 2, 2 maart vanaf 19.00 uur, 3 maart vanaf 19.00 uur, (entree € 2,-), website.
  > Demonstratie (met een model) van de beweging van aarde om de zon en maan om de aarde en powerpointpresentatie "inleiding van de sterrenkunde".
• Heesch/Vinkel, Sterrenwacht Halley, Halleyweg 1, 2 maart vanaf 20.00 uur, 3 maart 14.00-16.00 uur jeugdmiddag, 3 maart vanaf 20.00 uur, (entree € 4,50 voor volwassenen en € 2,50 voor kinderen tot en met 12 jaar), website.
  > Presentaties over sterren, planeten, hemelverschijnselen, planetariumvoorstelling, permanente expositie. Op jeugdmiddag ook: doe-activiteiten voor kinderen en lanceren van waterraketten.
• Loon op Zand, Astronomische vereniging WEGA, Van Grevenbrouckstraat 40, 2 maart 19.00-22.30 uur, 3 maart 19.00-22.30 uur, gratis, website.
  > Expositie en PowerPoint presentatie.
• Raamsdonksveer, Dongemond College, Collegeweg 1, 3 maart vanaf 19.00 uur, gratis, website.
  > NOVA Mobiel Planetarium in de aula.
• Tilburg, Observatorium De Tiendesprong, Generaal de Wetstraat 31, 2 maart 19.00-23.00 uur, 3 maart 19.00-23.00 uur, gratis, website.
  > Er is wel ruimte en tijd om te praten over de hobby, vragen te stellen, waarnemingen te bekijken en de sterrenwacht te bezoeken.

Limburg

• Heythuysen, Sterrenwacht Vulpecula, Floreshof 19, 2 maart 20.00-24.00 uur, 3 maart 20.00-24.00 uur, 4 maart 14.00-24.00 uur, gratis, 0475-211228.
  > Boeken, dokumentatie materiaal en mondelijke info over telescopen, monteringen, fotografie etc.
• Roermond, Vereniging voor Sterrenkunde Midden-Limburg, Oude Keulsebaan 170, 2 maart vanaf 20.00 uur, 3 maart vanaf 14.00 uur, gratis, website.
  > Korte presentaties over de actuele sterrenhemel en de hobby sterrenkunde.