Zenit in april 2003

Bij de voorplaat:  Aarde en maan vormen een paar apart -- voor zover we weten althans. De beide hemellichamen zijn het resultaat van een evolutie die soms bizarre wendingen nam. Maar ook de andere manen en planeten van ons zonnestelsel hebben het een en ander doorgemaakt. In het openingsartikel van dit nummer zet Govert Schilling de gebeurtenissen op een rijtje. (Foto: NASA)

152    Evoluerend  zonnestelsel

Govert Schilling
Botsingen, inslagen, vulkaanuitbarstingen -- in het zonnestelsel blijft niets zoals het was. Waar Venus en Mars ontspoorden, ontwikkelde de aarde zich tot een warme, vruchtbare waterwereld. De grond onder onze voeten, de lucht die we inademen, het water dat we drinken -- het zijn allemaal producten van een miljarden jaren durende kosmische evolutie. Zonder die hemelse voorgeschiedenis zou er geen Melkwegstelsel, geen zon, geen planetenstelsel en geen aarde zijn geweest.
Helaas zijn in dit artikel twee stukjes tekst weggevallen. Zie correctie.

160    'Polar low' boven zuidelijke Noordzee

Kees Floor
In het winterhalfjaar vormen zich boven het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan, in het zeegebied tussen Groenland en Lapland, geregeld venijnige, kleinschalige depressies. Ze staan bekend onder hun Engelse naam 'polar low' en gaan vergezeld van veel wind en sneeuwval.

162    Meetmast KNMI wordt nationaal observatorium

164    HESS: internationale gammatelescoop in Namibië

George Beekman
Op 3 september 2002 werd op de Khomas-hoogvlakte in Namibië, in het zuidwesten van Afrika, de eerste van een viertal telescopen van het HESS-experiment officieel in gebruik genomen. HESS staat voor High Energy Stereoscopic System en herinnert tevens aan de Oostenrijkse natuurkundige Victor Franz Hess. De telescopen zijn bedoeld voor het waarnemen van gammastraling: de meest energierijke straling die in het heelal wordt geproduceerd. Zij hebben een hoofdspiegel die is opgebouwd uit een groot aantal afzonderlijke segmenten en vangen de zwakke lichtflitsjes op die gammafotonen in de aardatmosfeer produceren.

167    Korte berichten
Met dit keer onder meer:
- De Observatie van Govert Schilling
- Kosmic Relief
- Revolutionair wolkenfilter
- Naaste buur zon ontdekt
- Sterrenkundige records

172    Zenit digitaal

174     De Zonnewijzerkring 25 jaar

Hans de Rijk
Zonnewijzers dienen geen enkel praktisch nut meer. Toch is de belangstelling voor de zonnewijzerkunde (gnomonica) de afgelopen dertig jaar sterk toegenomen. Over de hele wereld verspreid -- vooral in Europa en de VS, maar bijvoorbeeld ook in Iran -- zijn in die tijd achttien verenigingen opgericht van mensen die zich met de gnomonica bezighouden. Een van de koplopers daarin is de Nederlandse vereniging De Zonnewijzerkring, die in 1978 in Utrecht werd opgericht en nu rond de 160 leden telt. Dit jaar bestaat ze 25 jaar.

178    Amateurs Actief

186    De sterrenhemel in april

190    Het weer in februari 2003

192    Activiteiten