Zenit in december 2003
 Bij de voorplaat: De Adelaarnevel, alias M16, is een heldere gasnevel in het sterrenbeeld Slang. Aan de rand ervan is een open sterrenhoop te zien, waarvan het bestaan al sinds 1746 bekend is. Wat de ontdekker (P.L. de Cheseaux) toen nog niet kon weten is dat de groep jonge sterren en de naburge gasnevel niet toevallig bij elkaar staan: de eerste zijn ongeveer twee miljoen jaar geleden uit de laatste voortgekomen. Eén van de vraagstukken rondom het ontstaan van sterrenhopen lijkt te zijn opgelost, zoals de auteur van het hoofdartikel in deze Zenit uitlegt. (Foto: Bill Schoening/NOAO/AURA/NSF) |
528 Hoe oud worden sterrenhopen?
Henny Lamers
Sterrenhopen leven niet eeuwig. Ze vallen na verloop van tijd uit elkaar, waarbij hun sterren opgaan in de zee van achtergrondsterren. Uit metingen met de Hubble-ruimtetelescoop is gebleken dat sterrenhopen in sommige melkwegstelsels veel sneller uiteenvallen dan die in ons eigen Melkwegstelsel. Waarschijnlijk hebben geboorte en dood van deze sterrenhopen dezelfde oorzaak: een verstoring van buitenaf die het moederstelsel dooreen schudt.
536 MAGIC Nieuwe telescoop voor gammastraling
Mat Drummen
Bij de Europese sterrenwacht Roque de los Muchachos op La Palma werd op 10 oktober jl. een bijzondere telescoop in gebruik genomen: MAGIC. Deze afkorting staat voor 'Major Atmospheric Gamma-ray Imaging Cherenkov' (detector). Doel van dit instrument is om gammastraling uit het heelal te identificeren. De telescoop heeft een diameter van ongeveer zeventien meter en is opgebouwd uit bijna duizend spiegelsegmenten van vijftig bij vijftig centimeter. Het instrument verschaft de astronomen weer een nieuw venster op het heelal.
540 Meer sneeuw achter de Grote Meren
Kees Floor
Stel je zit in het noordoosten van de Verenigde Staten en bent op weg van Cleveland, Ohio, naar Buffalo, New York. Het is een prachtige, zonnige dag in november of december, maar er staat wel een stevige, koude westenwind. Geleidelijk aan begint het in het noordwesten donkerder te worden. Niet veel later betrekt de hemel en zijn er wat kleine sneeuwbuitjes. Plotseling is het geheel bewolkt en grijs en gaat het veel harder sneeuwen. Er valt tien, twintig centimeter, of misschien wel meer sneeuw per uur. In de sneeuw zakt het zicht sterk terug. De hoop dat je Buffalo nog kunt bereiken, laat je in één klap varen. Hoe kan zo’n onvoorstelbare weersverandering zich over zo korte afstand voltrekken?
542 Samuel Pierpont Langley: de astronoom die wilde vliegen
George Beekman
Op 17 december is het precies honderd jaar geleden dat de gebroeders Orville en Wilbur Wright er als eersten in slaagden een -- zeer korte -- vlucht met een bemand motorvliegtuig te maken. Het had echter maar een haar gescheeld of een ander was hen wellicht vóór geweest. Die ander was Samuel Pierpont Langley, een beroemd zonnefysicus en uitvinder van de bolometer die ook al jaren met 'vliegtoestellen' had geëxperimenteerd. Het mislukken van zijn vliegpoging op 8 december 1903, negen dagen vóór de gebroeders Wright, was wellicht de meest tragische gebeurtenis in de geschiedenis van de luchtvaart.
546 Arjen Roelofs, een vergeten genie
552 Korteberichten
557 J.E. Bode en de meteorologie (1)
560 Amateurs Actief
Met deze maand: planetaire nevels!
566 En verder natuurlijk: de sterrenhemel van de maand, het weer in oktober en de activiteitenkalender!