Zenit in december 2007
 Bij de voorplaat: Niet veel sterrenkundige opnamen krijgen een cultstatus. De Hubble-opname van het centrale deel van de Adelaarnevel (M16) behoort tot de bekendste uitzonderingen. Dat komt niet in de laatste plaats door het predikaat 'Pillars of Creation' dat sterrenkundigen eraan hebben gegeven. Maar ook de foto op zich is al krachtig genoeg om de aandacht te trekken. Opnamen als deze zijn het product van astronomische innovaties die de wijze waarop hemelopnamen worden gemaakt -- en vooral ook: met het grote publiek worden gedeeld -- drastisch hebben veranderd. (Foto: J. Hester en P. Scowen (Arizona State University)/NASA, ESA, STScI) Artikelen op blz. 540 e.v. |
540 De veranderde kijk op astronomische opnamen
Travis Rector
Tegenwoordig zijn we gewend aan een gestage stroom van persberichten met adembenemende foto's van telescopen op aarde en in de ruimte. Maar eigenlijk is dat een vrij recente ontwikkeling. Van spectaculaire astronomische opnamen kunnen we al vele decennia genieten, maar de innovaties van de afgelopen tien jaar hebben de wijze waarop astronomische opnamen worden gemaakt -- en vooral ook: met het grote publiek worden gedeeld -- drastisch veranderd.
546 M16 nader bekeken
Edwin Mathlener
De schitterende foto van M16 die in 1995 met de Hubble-ruimtetelescoop is gemaakt, heeft sindsdien een absolute cultstatus gekregen. Onder de Engelse naam 'Pillars of Creation' heeft de foto tal van sterrenkundeboeken, posters en populaire lezingen opgesierd. Maar bij deze ene foto is het natuurlijk niet gebleven. M16 is een fantastische plek om stervorming te bestuderen en in detail te kijken hoe de straling van jonge, hete sterren, de resterende nevel beïnvloedt.
550 Ontsnapt aan de zwaartekracht
Guido van der Wolk
Planeten ontstaan door samenklontering van stof. Maar hoe verloopt dat samenklonteringsproces? Van deeltjes kleiner dan een millimeter is bekend dat ze, als er geen zwaartekracht is, onder invloed van de Van der Waalskrachten aan elkaar plakken en grotere deeltjes vormen. Van de kilometers grote planetoïden weten we dat ze bij onderlinge ontmoetingen door de zwaartekracht worden samengevoegd. Maar hoe deeltjes van een millimeter tot honderd meter samenklonteren is nog een raadsel. In een serie experimenten in een vallend vliegtuig onderzoekt een internationaal team van astronomen de condities waaronder deze planetaire embryo's zich vormen.
562 Spectaculaire uitbarsting komeet 17P/Holmes
Alex Scholten
In de nacht van 23/24 oktober onderging de kort-periodieke komeet Holmes een spectaculaire uitbarsting. Binnen enkele uren nam zijn helderheid toe met een factor 700.000. In de daaropvolgende dagen bleef de komeet eenvoudig met het blote oog zichtbaar in het sterrenbeeld Perseus. De verwachting is dat hij nog wel enige tijd te zien zal zijn. En ondertussen staat ook de (zwakkere) komeet Tuttle nog aan onze hemel!
Verder in dit nummer
556 Bruine deken na grondmist
558 Korte berichten
565 Zenit Digitaal: Ruimtesimulator Celestia
568 De zichtbaarheid van uitgebreide deepskyobjecten
574 Decoratiemodel Newton-telescoop
576 Amateurs actief in het zonnestelsel
580 Het weer in oktober
582 Sterrenhemel
584 Agenda