Zenit in december 2009
 Bij de voorplaat: Naar menselijke maatstaven gerekend duurt het een eeuwigheid: de vorming van sterren. We zien hun evolutie in diverse stadia, van geboorte tot dood, en kunnen zodoende een goed beeld vormen van de levenscyclus van sterren. Sterren worden geboren in open sterrenhopen, in feite dus de kraamkamers van het heelal. Een prachtig voorbeeld zijn de Plejaden in het sterrenbeeld de Stier. Hoe mooi ook, deze open sterrenhopen zijn geen lang leven beschoren; enkele miljoenen jaren na de geboorte van een groep sterren 'valt' de sterrenhoop uiteen. We kijken dus ook nu weer naar een fase in het leven van een ster. De auteur van het artikel 'Kindersterfte in de Draaikolknevel' gaat dieper in op dit boeiende onderwerp. Zie pagina 540 en verder. |
540 Kindersterfte in de Draaikolknevel
Remco Scheepmaker
Sterrenhopen zijn de kraamkamers van sterren. Vrijwel alle sterren worden geboren in een sterrenhoop, maar toch bevinden de meeste sterren die we zien zich niet meer in een sterrenhoop. Sterrenhopen hebben dus blijkbaar niet het eeuwige leven, maar ze vallen uit elkaar. De meeste doen dit al binnen enkele miljoenen jaren na hun geboorte. Dit hangt samen met de hoeveelheid gas en stof die bij de geboorte kan worden omgezet in sterren. Met behulp van de wereldberoemde Hubble-opname van de Draaikolknevel (M51) krijgen we nieuw inzicht in deze eerste cruciale fase in het leven van een sterrenhoop.
545 Over opgeblazen, tegendraadse en bijna opgeslokte exoplaneten
George Beekman
Er zijn al vele tientallen exoplaneten ontdekt die -- vanaf de aarde gezien -- telkens precies voor hun ster langs bewegen. Uit zulke 'overgangen' kan direct de diameter van de -- onzichtbare -- planeet worden afgeleid. Zo is ontdekt dat een deel van hen groter is dan berekend via de evolutiemodellen van dit soort gasbollen. Een recent ontdekt exemplaar, WASP-17b, wijst waarschijnlijk de weg naar de oplossing van dit raadsel.
549 Het visueel waarnemen van sterrenstelsels uit de 'Atlas of Peculiar Galaxies' van Halton Arp
Jan van Gastel
Er bestaan veel lijsten met waar te nemen deepskyobjecten. De bekendste is wel de uit 110 objecten bestaande lijst van kometenjager Messier, op de voet gevolgd door de 'Herschel 400', een selectie van door Herschel ontdekte deepskyobjecten. Ook sterrenwachten en astrofora stellen soms lijsten samen. Zo kent het Nederlandse Astroforum bijvoorbeeld sinds enige tijd de 'Astroforum Bright Objects Catalog' (BOC) bestaande uit heldere objecten die niet in de lijst van Messier voorkomen. Een lijst die met een heel ander doel is samengesteld is de in 1966 verschenen 'Atlas of peculiar galaxies' van Halton Arp.
Verder in dit nummer
555 Dalende delta's
562 Zeer geslaagde eerste Meteorendag der Lage Landen
564 Boekbespreking: Astrofotografie door de beste fotografen ter wereld
566 Korte berichten met onder meer de uitreiking van de Dr. J. van der Biltprijs
569 If you can't beat them, teach them
572 Het weer
574 Amateurs actief: Actieve amateurs
580 Een starparty in Frankrijk
582 Deepsky: Druppelnevel in Cassiopeia
584 Agenda
586 Sterretjes