Zenit in februari 2007
 Bij de voorplaat: De Krabnevel en de Krabpulsar: respectievelijk het gasachtige en compacte overblijfsel van een supernova-explosie in het jaar 1054. Deeltjes die met relativistische snelheden door de pulsar (de witte stip in het midden) worden versneld, zijn zelfs nu -- 950 jaar na de explosie -- nog verantwoordelijk voor het gloeien van het omringende gas. De hier afgebeelde foto is samengesteld uit opnamen die met de ruimtetelescopen Chandra (lichtblauwe tinten), Hubble (groen en donkerblauw) en Spitzer (rood) zijn gemaakt. Het röntgenbeeld van Chandra is het kleinste van de drie, omdat de zeer energierijke elektronen die röntgenstraling uitzenden hun energie sneller kwijtraken dan de energie-armere elektronen die zichtbaar en infrarood licht produceren. (Foto: NASA/CXC/ASU/J.Hester et al. (röntgen); NASA/ESA/ASU/J.Hester & A.Loll (optisch); NASA/JPL-Caltech/Univ. Minn./R.Gehrz (infrarood)) Artikel op blz. 56 e.v. |
56 Asymmetrische supernova-explosies en voortsnellende neutronensterren
Hans-Thomas Janka
Zware sterren eindigen in supernova-explosies, de zwaarste uitbarstingen van energie en straling in het heelal die we kennen. Simulaties met supercomputers laten zien dat reacties tussen elementaire deeltjes in het diepe inwendige van de stervende sterren hevige plasmabewegingen veroorzaken, die ervoor zorgen dat de sterren goeddeels op asymmetrische wijze ontploffen. De neutronenster die bij zo'n catastrofale gebeurtenis ontstaat kan daardoor een schop krijgen die hem een snelheid van honderden kilometers per seconde geeft. Dat biedt een verklaring voor het feit dat er in de interstellaire ruimte veel pulsars worden aangetroffen die sneller bewegen dan hun stellaire voorgangers.
61 Vreemde verschijnselen tijdens zonsverduisteringen?
Chris P. Duif
Vreemde krachten op ruimtevaartuigen, niet waarneembare materie, merkwaardige verschijnselen tijdens zonsverduisteringen, een voorkeursrichting in de ruimte. Betekenen deze zaken dat we de zwaartekracht niet goed begrijpen, ondanks de successen van Einsteins algemene relativiteitstheorie? En wat is er überhaupt waar van deze fenomenen? In het tweede deel van een drieluik over zwaartekracht en mogelijke onbekende interacties worden de verhalen onderzocht over mogelijke afwijkingen van de zwaartekracht die tijdens zonsverduisteringen zouden plaatsvinden. Afwijkingen die met name tot uiting zouden komen in het gedrag van slingers.
66 Fotografie van zon, maan en planeten met de webcam
Ron Baart
De astrofotografie van planetaire objecten door amateurs heeft de afgelopen jaren een explosieve groei doorgemaakt. De resolutie van de beelden van de zon, de maan en de heldere planeten Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus benaderen de fysische grenzen van de optiek. De spil in dit succesverhaal is de webcam, een kleine videocamera die ontworpen werd voor het verzenden van videobeelden via het internet, maar die hier een onbedoelde en bijzondere toepassing kreeg. Wat maakt de webcam zo geschikt voor fotografie van de heldere objecten in ons zonnestelsel? En wat is er voor nodig om zelf te beginnen, en hoe kun je tot betere resultaten komen?
Verder in dit nummer
72 Warmtekaart verraadt grondgebruik
76 Korte berichten, met o.m.
- De 'Terugblik' van Kees de Jager
- Kosmic Relief
- Kijk op Hubble
82 Wat moeten we toch met die sterren?
86 Wil de echte M109 opstaan?
88 Een globe met zelfstandige weergave van dag en nacht
90 Amateurs actief: De herfstmaan in beeld
94 Het weer in december en 2006
98 Sterrenhemel
100 Agenda