Zenit in februari 2010
 Bij de voorplaat: Op school leerden we dat een regenboog veroorzaakt wordt door de breking van zonlicht in waterdruppels. Die waterdruppels kunen afkomstig zijn van regen of een bui, maar ook van watervallen, fonteinen, planten- of tuinsproeiers of beregeningsinstallaties. Het voorkomen van de term regen in de doorzichtige samenstelling 'regenboog', maakt haar dus eigenlijk minder doorzichtig. Soms is de regenboog ook te zien op verkeersborden die in de zon staan. In dit geval wordt hij gevormd in de glazen bolletjes die gebruikt worden om verkeersborden in het donker beter zichtbaar te doen zijn als het licht van koplampen erop schijnt. Andere lichtbronnen kunnen echter ook regenbogen genereren en af en toe fungeert de volle maan als lichtbron. Zie pagina 68 en verder. |
Bestel dit nummer voor 5,35 euro
56 Zware sterren tollen zich dol: van snelle rotator tot gamma flitser
Henny Lamers en en Jorick Vink
Alle sterren roteren. We zien de zon in 27 dagen om haar as draaien. Dit komt overeen met een snelheid aan de zonne-evenaar van slechts twee kilometer per seconde. Dat is heel langzaam voor een ster. Zware sterren roteren veel sneller. Ondanks hun veel grotere afmetingen tollen ze in een paar dagen rond met snelheden van honderden kilometers per seconde aan de evenaar. Onderzoek heeft uitgewezen dat die snelle rotatie grote invloed heeft op de levensloop en eindstadia van zware sterren. Ze kunnen zelfs gamma-flitsen produceren.
62 Toekomst voor ons verleden
H.P. Prinse
Dit artikel vraagt aandacht voor de geschiedenis van de weer- en sterrenkunde. In dit geval de geschiedenis van onze landelijke vereniging (K)NVWS en de aangesloten verenigingen en werkgroepen. Onze historie is deel van Neêrlands cultureel erfgoed en verdient te worden behouden voor hen die na ons komen. Veel documenten, zoals brieven en foto's, geluidsbanden en films, bevinden zich in kwetsbare en moeilijk toegankelijke archieven. Ordening en behoud ervan zijn eenvoudig en kosten weinig tijd of geld. Ons verleden verdient een toegankelijke toekomst.
65 Bij het afscheid van Mat Drummen
Hugo van Woerden
Op 1 december 2009 is Mat Drummen, de directeur van Stichting 'De Koepel', met pensioen gegaan. Mat heeft die functie ruim 34 jaar bekleed, sinds 1 augustus 1975. Meer dan wie ook heeft Mat in die lange periode vorm gegeven aan het werk van 'De Koepel'. Mat werd bij al dat werk gedreven door een al in zijn schooljaren gewekte, intense belangstelling in de sterrenkunde en door de wil dit enthousiasme over te dragen op anderen. Dat enthousiasme vond zijn climax in het meemaken van verscheidene totale zonsverduisteringen, in zijn woorden: 'Een van de meest indrukwekkende hemelverschijnselen die ik ken'.
Verder in dit nummer
66 Vijfde Deepskydag in Nijmegen weer een groot succes!
68 Hoezo regenbogen?
74 De maan in close-up
79 Korte berichten met onder meer vijf nieuwe 'Nederlandse' planetoïden en de Terugblik
84 Keerpunt 1944: radioastronomie en de oorlog
86 Luchtdrukvariaties doen aardbodem bewegen
88 Het weer
91 Amateurs actief: Astrofotografie met een Hyperstar
98 Deepsky: de Eskimonevel
100 Agenda
102 Sterretjes