Zenit in februari 2012
 Bij de voorplaat: In de nacht van 25 februari 1930 ontdekte de astronoom Clyde Thombaugh de planeet Pluto. Thombaugh deed dit met behulp van een 'blinkmicroscoop', een instrument waarmee fotografische platen, die in een bepaald tijdsbestek van hetzelfde deel van de hemel zijn genomen, kunnen worden vergeleken. Destijds werd Pluto beschouwd als een planeet, maar daar kwam in 2006 verandering in toen de Internationale Astronomische Unie (IAU) het begrip 'planeet' anders ging definiëren. Pluto kreeg op 24 augustus van dat jaar het predikaat 'dwergplaneet'. Op 5 januari 2005 werd een dwergplaneet ontdekt die in veel opzichten lijkt op Pluto. Het planeetje kreeg de naam Eris en een 'artist impression' van deze dwerplaneet siert deze maand de omslag. Op pagina 4 en verder wordt Pluto's dubbelganger nader bekeken. (Illustratie: NASA) Noot van de redactie: De oplettende lezer zal opvallen dat dit februarinummer weer gewoon start met pagina 1 i.p.v. met pagina 53. Met ingang van deze jaargang zullen nummers van Zenit niet meer worden doorgepagineerd. Doorpagineren is handig voor wie Zenit inbindt, en later in oude jaargangen terugbladert, maar bij actueel gebruik, blijkt het vaak lastig te zijn. |
4 Eris: Pluto's verre dubbelganger
George Beekman
Pluto, de dwergplaneet die in 249 jaar om de zon draait, heeft een dubbelganger. Dat is Eris, die net als Pluto buiten de baan van Neptunus om de zon draait, maar daar 557 jaar voor nodig heeft. Beide lijken sprekend op elkaar, maar Eris is wat zwaarder. Eris staat bovendien drie maal zo ver van de zon als Pluto. Maar hij komt dichterbij en zal over ruim twee eeuwen weer het domein van Pluto betreden. Eris werd op 5 januari 2005 ontdekt door de Amerikaanse astronomen Mike Brown, Chad Trujillo en David Rabinowitz op opnamen die in oktober 2003 waren gemaakt op de Mount Palomar sterrenwacht in Californië.
9 Micrometeorieten ontmaskerd
Willem van Enckevort en Toon Steeghs
Regelmatig duiken op het internet en in de populairwetenschappelijke media verhalen op over het verzamelen van micrometeorieten uit regenwater met behulp van een sterke magneet. Het experiment zelf is eenvoudig uit te voeren, maar zijn deze kleine metaalbolletjes werkelijk van buitenaardse afkomst? Microscopisch onderzoek en enkele aardse experimenten brengen uitsluitsel.
14 De Oude Leidse Sterrewacht vernieuwd
Johan van Kuilenburg
De 'Oude' Leidse Sterrewacht, het oudste sterrenkundig instituut van Nederland, is gerenoveerd. Na vele jaren van achterstallig onderhoud was grondige restauratie hard nodig geworden. Drie jaren van renovatie hebben een prachtig resultaat opgeleverd. De vernieuwde Sterrewacht is in oktober 2011 heropend. Ze omvat enkele historische en enkele nieuwe telescopen, en een bezoekerscentrum met een permanente tentoonstelling.
Verder in dit nummer
21 Komeet C/2009P1 (Garradd) goed zichtbaar aan de ochtendhemel
22 Meer schade door dubbele tsunami's
26 Overpeinzingen van een micrometeoroloog:
Met de vorst van dit moment blijkt deze column over ijs van Henk de Bruin hoogst actueel. Daarom staat de PDF nu gratis op deze site. Klik hier om deze te lezen.
28 Korte berichten met onder meer de Terugblik en Kosmic relief
33 Superplanisfeer in de maak
36 Het weer
38 Amateurs actief: Terugblik Jupiteroppositie 2011
44 Deepsky: M33, de Driehoeknevel (slot)
48 Agenda
50 Verschenen en Sterretjes