Zenit in juli/augustus 2007
 Bij de voorplaat: Het omslag wordt gesierd door supernova 1987A, nabij de Tarantulanevel in de Grote Magelhaense Wolk. Deze supernova, die in februari 1987 verscheen, was met een afstand van circa 170.000 lichtjaar de meest nabije sinds de uitvinding van de telescoop 400 jaar geleden. Zij is wat de zon is onder de sterren: een unieke kans voor de sterrenkundigen. Twintig jaar na dato is er dan ook heel wat onderzoek naar de supernova gedaan. Maar nog steeds heeft dit object niet al zijn geheimen prijsgegeven. (Foto: ESO) Artikel op blz. 335 e.v. |
316 De reuzentelescoop van Lord Rosse
Peter Louwman en Jan Gerritsen
Op zijn landgoed bij het Ierse plaatsje Birr bouwde William Parsons, de derde graaf van Rosse, in het midden van de negentiende eeuw een enorme telescoop. Zeventig jaar lang was deze de grootste ter wereld. Het verhaal van deze geweldige prestatie, en het vervolg erop in onze tijd, vormt een boeiend hoofdstuk in de geschiedenis van de sterrenkunde.
326 Sterrenkundige interpretatie van megalithische monumenten
Frank Verbunt
Verspreid over Europa hebben mensen in het stenen tijdperk grote stenen opgericht, soms alleenstaand, soms in rijen of kringen, en soms als grafkamers. Sinds de 18de eeuw is met enige regelmaat gesuggereerd dat deze megalithische monumenten een sterrenkundige betekenis hadden. In reactie op sterk overdreven beweringen uit 1966 over de sterrenkundige functie van megalithische monumenten, zijn meer voorzichtige onderzoeksmethoden ontwikkeld. De resultaten van dit onderzoek zijn dat megalithische monumenten soms een voorkeur tonen voor richtingen waarin de zon en de maan opkomen of ondergaan bij de zonnewenden. Een significante voorkeur voor andere richtingen, zoals horizonposities van sterren, lijkt er niet te zijn.
335 Lord of the Rings
Mat Drummen
Een supernova is niet echt een zeldzaam verschijnsel: jaarlijks ontdekt men wel honderdvijftig van deze superexplosies, maar dat zijn allemaal objecten in extragalactische stelsels op vele miljoenen lichtjaren afstand. Interessant, maar helaas te ver weg om veel details te zien. Groot was dan ook de opwinding toen ruim twintig jaar geleden een supernova verscheen aan de rand van de Tarantulanevel in de Grote Magelhaense Wolk, een satellietstelsel van het Melkwegstelsel.
356 Cumulonimbus mammatus
Baltus Zwart
Cumulonimbus mammatus is de naam voor een onweerswolk met merkwaardige, afgeronde uitzakkingen onder het aambeeld of aan de basis van de wolk. Beschenen door de avondzon krijgen deze buidelvormige aanhangsels het meest tot hun recht. De wolkenmassa krijgt daardoor een apocalyptisch uiterlijk. Een mooi voorbeeld van mammatus was te zien in de namiddag van 7 december 2006, toen een smalle buienlijn over Nederland trok.
Verder in dit nummer
348 Korte berichten, met o.m.
- De 'Terugblik' van Kees de Jager
- Kosmic Relief
- Kijk op Hubble
- Leeftijd van stokoude ster bepaald
346 KNVWS-symposium 2007
348 Jaarverslag KNVWS
354 Vroeg begin orkaanseizoen 2007
360 Lalande: energiek astronoom en eigenzinnig mens
364 Namibië, nog altijd een droom voor amateurs
367 Amateurs actief: Astrofotografie vanuit Gent
370 Het weer in mei
372 Sterrenhemel
376 Agenda