Zenit in juli/augustus 2009
 Bij de voorplaat: Ogenschijnlijk is er niets aan de hand, maar schijnt bedriegt: al met een kleine telescoop kunnen we zien dat er op de zon veel meer aan de hand is dan we met het blote oog kunnen waarnemen. In feite kunnen we spreken van een 'gewelddadige zon', want de processen die zich in en op onze moederster afspelen zijn zeer krachtig en indrukwekkend. Toch is de zon een uiterst stabiele lichtbron, ondanks de soms dramatische uitbarstingen; op de omslag zien we zo'n zogeheten Coronal Mass Ejection (kortweg CME). Kees de Jager, de auteur van het openingsartikel 'De doodstille zon in 2009' gaat dieper in op de processen die komen en gaan, alles in eigen tijd en ritme. (Foto: SOHO-ESA/NASA) Zie pagina 316 en verder. |
316 De doodstille zon in 2009
Kees de Jager
De meest nabije ster, de zon, is een uiterst stabiele lichtbron. Hij is in het geheel niet te vergelijken met de in helderheid veranderende sterren die we bij duizenden aan de hemel weten te vinden. De helderheid van de zon verandert echter wel. Ze neemt toe met de tijd, maar niet meer dan 0,15% per miljoen jaar. Dat is niet te meten. Toch is er wel degelijk van alles gaande. Op korte termijn, uren, maanden en jaren, zijn er wel veranderingen, weliswaar zeer gering in helderheid, maar opvallend in wat op de zon te zien is. Veel komt en gaat, alles in eigen tijd en ritme.
321 Hanny's Voorwerp ontrafeld
Tom Oosterloo, Gyula Jozsa en Mike Garrett
'What's the blue stuff below?', vroeg Hanny van Arkel zich af toen ze, als deelnemer aan het Galaxy Zoo-project, het beeld zat te bekijken van het sterrenstelsel IC 2974. Veel ontdekkingen beginnen met een verbaasde vraag ('He', dat is raar....') en zo is het ook gegaan met Hanny's Voorwerp, de naam die de blauwe wolk uiteindelijk gekregen heeft. Het is een ontdekking die veel aandacht kreeg in de landelijke en zelfs internationale pers. Niet alleen omdat het bijzonder is dat een amateurastronoom een interessante ontdekking doet, maar ook omdat Hanny's Voorwerp aanvankelijk een raadselachtig object bleek te zijn.
325 Satellietbeelden van oliesporen op zee
Kees Floor
Olielagen op het zeeoppervlak zijn moeilijk te zien op satellietbeelden in natuurlijke kleuren. De donkere tinten van de oliesporen wijken niet of nauwelijks af van de kleur van het zeewater. Bij een gunstige stand van de zon blijkt het wél mogelijk de olie te detecteren. Het resultaat is dan vergelijkbaar met wat radarmetingen vanuit de ruimte laten zien. Olie op zee wordt door velen direct gekoppeld aan milieurampen met supertankers. De afgelopen vijftig jaar deden zich dan ook talrijke grote olierampen voor.
Verder in dit nummer
331 Bijeenkomst werkgroep Astrofotografie
333 Kijkertest: Meade 127 mm ED APO
340 Jaarverslag KNVWS
342 Korte berichten met onder andere Hubble en Kosmic Relief
347 Boekbespreking: Emperical Methods in Short-Term Climate Prediction
348 Filmbespreking: Spiral Galaxy -- De Melkweg Ontrafeld
351 De Quadrantiden: een zeer interessante meteorenzwerm
356 Herschel kijkt met HIFI superkoud het verst
363 Amateurs actief: Ruimtevaart & sterrenkunde