Zenit in juni 2001
Het waddeneiland Terschelling heeft door zijn ligging een volmaakt donkere noordelijke horizon, wat ideaal is voor poollichtwaarnemingen. Het is ook niet voor niets dat filmer/fotograaf Jan Karel Lameer elk jaar enkele maanden op het eiland verblijft om de sterrenhemel te fotograferen en filmen. In dit nummer een uitgebreid verslag van de ontmoeting die we met Jan Karel hadden en van het poollicht dat prompt verscheen. (Foto: Jan Karel Lameer, 6 april 2000) |
Bij de
voorplaat: 276 Poollicht, oerol poollicht
Eddy Echternach
Het is voorjaar 2001. Heel het land is onder invloed van Klaas Vaak. Heel het land? Nee, in een klein dorpje op het eiland Terschelling houdt iemand moedig stand. Temidden van een batterij camera's, die met hun regelmatige geklik de nachtelijke stilte doorbreken, tuurt filmer/fotograaf Jan Karel Lameer de noordelijke hemel af naar poollicht. Vanuit de duisternis van Terschelling blijkt dit opmerkelijk vaak zichtbaar te zijn. Met als voorlopig hoogtepunt het poollicht van 11 april jongstleden...
282 Waar blijven de vulcanoïden?
George Beekman
Sommige astronomen proberen nog steeds hemellichamen binnen de baan van Mercurius te vinden. Deze 'vulcanoïden' genoemd naar de hypothetische planeet Vulcanus zouden ooit in het heetste deel van de oernevel rond de zon kunnen zijn ontstaan en interessante informatie kunnen opleveren over de processen in dit deel van de oernevel. In feite hebben astronomen al meer dan een eeuw lang naar kleine hemellichamen binnen de baan van Mercurius gezocht, maar zonder resultaat. Hebben de vulcanoïden zich tot nu toe met succes in het zonlicht weten te verschuilen, zijn ze veel te klein of bestaan ze niet of niet meer?
286 Zelf dia's dupliceren
290 VLBI, zonsverduisteringen, schelpjes en modder
Frank Verbunt
In het aprilnummer zagen we dat het behoud van draaiing in het aarde-maansysteem de rotatie van de aarde om de eigen as koppelt aan de baanbeweging van de maan om de aarde. In dit vervolgartikel bekijken we de metingen aan de rotatie van de aarde. Naast metingen van de lengte van de dag in de laatste jaren zullen we ook kijken hoe snel de aarde vroeger roteerde, zoals afgeleid uit zons- en maansverduisteringen tot 2700 jaar geleden, uit regelmatige variaties in de dikte van opeenvolgende kalklaagjes in schelpen en koralen tot 400 miljoen jaar geleden, en in de dikte van modderlaagjes in getijdenafzettingen tot 900 miljoen jaar geleden.
297 Korte berichten
300 Een reusachtige ster in de Grote Hond
C. de Jager
De ster VY in het sterrenbeeld de Grote Hond is meer dan drieduizend maal zo groot als de zon. Als het centrum van deze ster op de plaats van de zon lag, zouden alle planeten tot en met Saturnus nog binnen het oppervlak liggen. VY CMa, zoals hij officieel heet, is een ster die bijna aan het eind van zijn levensloop is gekomen. Hij wordt omgeven door grote wolken van gas en stof die zich uitstrekken tot op afstanden van ruim een kwart lichtjaar. Deze wolken, onlangs prachtig gefotografeerd door de Hubble-ruimtetelescoop, hebben de ster in de loop van de laatste honderden tot duizenden jaren quasi-explosief verlaten.
305 Amateurs actief
310 De sterrenhemel van juni
314 Het weer in april
316 Activiteiten