Zenit in maart 2008
 Bij de voorplaat: Nee, het is geen telescoop die het omslag van dit nummer siert. Het is een cruciaal onderdeel van de Large Hadron Collider, de grote Europese deeltjesversneller in de buurt van Genève, die binnenkort in gebruik wordt genomen. Een grote dipoolmagneet, om precies te zijn. Meer dan duizend van deze vijftien meter lange gevaartes worden gebruikt om de deeltjes in de versneller in goede banen te leiden. (Foto: CERN) Artikel op blz. 108 e.v. |
108 Europese Large Hadron Collider in de startblokken
George Beekman
Als alles volgens plan verloopt, wordt vanaf mei bij Genève stap voor de stap de Large Hadron Collider in gebruik genomen. De LHC is het paradepaardje van het Europees Centrum voor Deeltjesonderzoek (CERN) en behoort tot de meest complexe technologische constructies die ooit zijn gebouwd. Met deze krachtigste deeltjesversneller ter wereld gaan fysici de eigenschappen van de materie op de allerkleinste schalen bestuderen en de omstandigheden in het heelal nabootsen toen dit nog maar een fractie van een fractie van een seconde oud was.
113 Telescopen op zoek naar aardscheerders
Mat Drummen
In ons zonnestelsel komen vele honderdduizenden planetoïden en kometen voor. Een paar procent daarvan kan de baan van de aarde dicht naderen of zelfs kruisen. Afhankelijk van de positie van de aarde in haar baan kan dat daadwerkelijk een gevaar opleveren. Een inslag is niet uit te sluiten, en zoÕn gebeurtenis betekent al snel een geweldige catastrofe -- regionaal of zelfs wereldwijd. Alleen als een aanstormend object vroegtijdig wordt ontdekt, is het -- heel misschien -- mogelijk om het gevaar te keren. Mede daarom wordt er sinds enkele tientallen jaren systematisch naar deze 'aardscheerders' gezocht.
120 Zuur water in botsende sterrenstelsels
Floris van der Tak
Sterrenstelsels komen regelmatig met elkaar in botsing en daarbij ontstaan grote wolken van stof en gas. Astronomen gebruiken het licht dat bepaalde moleculen op submillimeter-golflengten uitzenden om de condities zoals de temperatuur en de druk van het gas te bepalen, en er zo achter te komen of er nieuwe sterren gevormd gaan worden. De recente ontdekking van het molecuul 'zuur water' in twee sterrenstelsels wijst erop dat botsingen van stelsels in eerste instantie tot meer stervorming leiden, maar dat dit proces zichzelf afremt zodat er na verloop van tijd juist heel weinig sterren bij komen.
136 Hoogovens helpen wolkenstraten een handje
Kees Floor
In het voorjaar ordenen stapelwolken zich boven Nederland vaak in een patroon van langgerekte wolkenstraten. Als de overgang tussen zee en land strak verloopt, beginnen die koordwolken op gelijke afstand van de kust en hebben ze gelijke kansen van ontwikkeling. Maar dat blijkt niet altijd het geval.
Verder in dit nummer
124 Korte berichten, met o.m. de Terugblik van Kees de Jager en Kosmic Relief
131 Het voorspellen van de zichtbaarheid van deepskyobjecten (1)
138 Zenit Digitaal: Gedigitaliseerde atlassen en CCDStack
142 Boekbesprekingen
144 Amateurs actief: Bijzondere bedekkingen
148 Het weer in januari 2007
150 Hemel van de maand
152 Agenda
156 Sterretjes