Zenit in mei 2009
 Bij de voorplaat: Er was een tijd waarin gedreven amateurastronomen belangrijke ontdekkingen deden. De instrumenten die ze gebruikten waren vaak groter dan die van hun 'professionele' collega's en eigenlijk was het verschil tussen 'amateur'en 'professioneel' vaak erg klein. Een van deze professionele amateurs was William Parsons, beter bekend als Lord Rosse. Hij bouwde in 1845 op zijn landgoed in Ierland een enorme telescoop met een spiegel van 183 centimeter. Hij ontdekte onder meer de spiraalstructuur van diverse sterrenstelsels en trad met zijn kijker in de voetsporen van Messier en William Herschel. De kijker van Lord Rosse bleef de grootste ter wereld totdat in 1917 werd gestart met de bouw van de Hooker-telescoop met een spiegel van 250 centimeter. (Foto: Walter Yund). Zie pagina 212 en verder. |
212 Amateurtelescopen door de jaren heen
Harrie Rutten
De sterrenkijkende amateur was er eerder dan de professionele sterrenkundige waarnemers. De Italiaanse wiskundige Galileo Galilei keek als eerste met een optisch instrument naar de hemel; gewoon uit nieuwsgierigheid en zonder bedoelingen. Hij deed met zijn kleine, gebrekkige telescoop voor die tijd opzienbarende ontdekkingen en dat was voor hem de aanleiding om een waarnemingsplan te maken. Met dat plan was de professionele, instrumentele sterrenkunde geboren. In de eeuwen die volgden waren er niet alleen professionele gebruikers van telescopen, maar ook veel amateurs die tot wereldroem kwamen.
217 Een infrarode kijk op stoffige sterren
Joris Blommaert en Hans van Winckel
Sterren produceren aan het einde van hun leven grote hoeveelheden stof, dat door de stellaire wind uiteindelijk belandt in interstellaire wolken. Met behulp van de infraroodsatelliet Spitzer bestuderen we de verschillende soorten stof die rond deze sterren gevonden worden. We onderzoeken niet alleen de laatste fasen in een sterrenleven maar willen tevens inzicht krijgen in hoe het gas van een sterrenstelsel steeds verder verrijkt wordt met zwaardere elementen.
222 De S5T: een moderne Hollandse kijker
Frans Snik
Vierhonderd jaar na de Nederlandse uitvinding van de telescoop lijken de meeste wetenschappelijke telescopen helemaal niet meer op de eerste exemplaren. De kleine buizentelescopen met een objectieflens zijn vervangen door gigantische spiegeltelescopen. De nieuwe telescoop S5T (afkorting voor Small Synoptic Second Solar Spectrum Telescope), die ontwikkeld wordt aan het Sterrenkundig Instituut Utrecht, gaat weer terug naar de basis: een kleine refractor met een enkelvoudige lens van vijf centimeter, gespecialiseerd in nauwkeurige metingen van zwakke magneetvelden op de zon: de verwachtingen zijn hooggespannen.
Verder in dit nummer
228 De maan in stereo
234 Extreme droogte in Argentinië
237 Korte berichten met onder meer een korte terugblik op de Nationale Sterrenkijkdagen
240 Amateursterrenwachten in Nederland en België
248 Het weer
250 Amateurs actief: De teleurstellende verschijning van komeet Lulin
254 Deepsky: Messier 51, de Draaikolknevel (2)
256 Agenda
258 Sterretjes