Zenit in november 2003
 Bij de voorplaat: Het omslag wordt ditmaal gesierd door een artist's impression van een merkwaardige planeet. Het is een typisch voorbeeld van een 'hete Jupiter': exoplaneten die in luttele dagen om hun moederster draaien. De atmosfeer van de planeet is zo heet, dat hij als het ware verdampt. De planeet laat een lang spoor waterstofgas achter, in een tempo van minstens 10.000 ton per seconde. (Artikel op blz. 476 e.v.; illustratie: ESA, Alfred Vidal-Madjar en NASA) |
476 Het droeve lot van de hete Jupiters
C. de Jager
Tot 1995 was er slechts één ster met planeten bekend: onze zon. Maar in de loop van 2003 is het aantal bekende (exo)planeten reeds gestegen tot boven de honderd. Daartussen zitten vele opmerkelijke exemplaren, zoals de 'hete Jupiters' -- planeten met een massa die vergelijkbaar is met die van Jupiter, maar die zo dicht om hun moederster cirkelen dat de temperatuur aan hun oppervlak tot boven de duizend graden kan stijgen. Wat is het lot van deze hemellichamen?
484 Het kleine verschil tussen dag en nacht
George Beekman
In 1901 beschreef Ivan Osipovitsj Jarkovski, een Pools ingenieur die in Rusland woonde, een subtiel warmte-effect dat zou optreden bij planeten en kleinere objecten die om de zon draaien. Het effect raakte vergeten, maar werd is sinds de jaren negentig weer heel actueel: het speelt een belangrijke rol bij de verklaring van het transport van meteorieten en planetoïden naar de aarde.
490 Weeralarm en gevaarlijk weer
Kees Floor en Harry Geurts
Meteorologische weerdiensten houden het weer voortdurend in de gaten. Als er gevaarlijk weer op komst is, worden eventuele risico's voor de samenleving ingeschat en zo nodig wordt een weeralarm uitgegeven.
493 Vervuilde lucht boven de Britse Eilanden
Kees Floor
Satellietopnamen tonen de minder positieve kanten van een periode van mooi weer: luchtverontreiniging.
496 Uit de Oude Doos (5): Er verscheen een ster
Mat Drummen
In augustus 1885 verscheen er een ster in de Andromedanevel. Zoals we nu weten, betrof het een supernova -- maar dat begrip was destijds nog onbekend. Niettemin werd het opduiken van een veranderlijke ster in een nevel als een bijzondere gebeurtenis opgemerkt...
500 Zenit Digitaal: 'Slechte' en 'goede' sterrenkunde
Guus Gilein
Hoewel de sterrenkunde één van de oudste wetenschappen is, is zij voor veel mensen nog met veel raadsels omgeven. Dat leidt in het dagelijks leven tot menig misverstand. Als de plank weer eens flink wordt misgeslagen, komt de Amerikaanse sterrenkundige Phil Plait in actie...
502 Korte berichten
Met onder meer de Observatie van Govert Schilling, de activiteit van de zon, Kosmic Relief, herinneringen aan Armand Pien en een 'luchtige' tentoonstelling.
508 Reis naar La Palma en Tenerife
510 Amateurs Actief
Met deze maand: verre en nabije planeten!
514 De sterrenhemel in november
518 Het weer in september 2003
520 Activiteiten