Zenit in november 2005
 Bij de voorplaat: Het licht van het fraaie spiraalvormige melkwegstelsel NGC 1350, dat deel uitmaakt van het zuidelijke sterrenbeeld Fornax (Oven), doet er 85 miljoen jaar over om de aarde te bereiken. Het stelsel is 130.000 lichtjaar groot, en daarmee iets groter dan ons eigen Melkwegstelsel. In tegenstelling tot het centrale gebied zijn de buitendelen van het stelsel vrij ijl. Hierdoor kunnen we er tal van verder weg gelegen melkwegstelsels doorheen zien schemeren. Hieruit kan worden afgeleid hoeveel stof een voorgrondstelsel als dit bevat. Artikel op blz. 499 e.v. (Foto: ESO) |
488 Stervorming in melkwegstelsels -- kosmische geboortegolven?
Paul van der Werf
Als we op een heldere nacht naar de hemel kijken, zien we ons eigen Melkwegstelsel als een diffuse band met donkere plekken: de melkweg. Maar hoe ons stelsel er in zijn jeugd uitzag, en hoe het geworden is tot wat het nu is, weten we niet. En van al die andere miljarden melkwegstelsels, die er vaak heel anders uit zien dan ons Melkwegstelsel, weten we dat evenmin. Wel weten we dat melkwegstelsels zich nog steeds ontwikkelen: de donkere plekken die we zien worden teweeggebracht door gas- en stofwolken, waarin zich nog steeds jonge sterren vormen. Zijn alle melkwegstelsels op deze manier ontstaan? En is dat een geleidelijk proces of gaat het sprongsgewijs?
494 Op ontdekking in de libratiezones van de maan
Alexander Vandenbohede
Door de gebonden rotatie van de maan zien we steeds dezelfde maanzijde naar ons toegekeerd. Toch kunnen we vanaf de aarde 59% in plaats van 50% van het maanoppervlak waarnemen. Dit hebben we te danken aan het langzaam jaknikken en neeschudden van de maan. Om deze libratiezones goed te kunnen waarnemen, moet je wat geduld hebben en de juiste periode uitkiezen.
499 Hoe doorzichtig is een melkwegstelsel?
Benne W. Holwerda
Het lijkt een vreemde vraag: hoe goed kun je door een melkwegstelsel heen kijken? Alsof je niet in het stelsel zelf geïnteresseerd zou zijn. Toch was dit een paar jaar terug een prangende vraag voor veel astronomen. Het heeft er namelijk alles mee te maken, hoeveel interstellair stof er in de schijf van een spiraalstelsel zit. Door te tellen hoeveel verre melkwegstelsels er door een voorgrondstelsel heen schemeren, kun je erachter komen hoeveel stof zo'n stelsel bevat.
512 Een nieuwe dwergnova bij de Halternevel
Erwin van Ballegoij
Hoewel geautomatiseerde surveys tegenwoordig zowel de noordelijke als de zuidelijke sterrenhemel in de gaten houden, ontdekken amateurs nog regelmatig nieuwe (tijdelijke) objecten aan de hemel. Zo werd in augustus de ontdekking gemeld van een onbekend stellair object dat schijnbaar in de buurt van M27, de bekende Halternevel, staat...
Verder in dit nummer
502 Weer en gladheid
506 Korte berichten
Met onder meer:
- De Observatie van Govert Schilling
- Kosmic Relief
- Reuzentelescoop in Zuid-Afrika
- Eros schudde inslagkraters van zich af
516 Zenit Digitaal: Deepsky Free
518 Internettelescoop in Alkmaar
520 De Gemini-41 montering
524 Amateurs Actief: Jupiter
528 Het weer in september
530 Sterrenhemel