Zenit in november 2007
 Bij de voorplaat: Al met een kleine telescoop zijn twee soorten structuren op de zon te zien: de heldere fakkelvelden en de donkere zonnevlekken. Van beide staat al geruime tijd vast dat ze verband houden met krachtige magnetische velden op de zon. Dankzij nieuwe waarnemingen en recente computersimulaties wordt steeds beter begrepen hoe deze structuren in elkaar zitten. (Foto: Dan Kiselman, ISP, Swedish Solar Telescope) Artikel op blz.500 e.v. |
488 Een dozijn nieuwe dwergen
Jelte de Jong
In de afgelopen twee jaar is onze kijk op onze kosmische omgeving drastisch veranderd. Door middel van nieuwe waarnemingen werd een dozijn satellieten van ons eigen Melkwegstelsel ontdekt -- zowel elliptische dwergstelsels als enkele bolhopen. En daarmee is de inventarisatie van de Lokale Groep van sterrenstelsels zeer waarschijnlijk nog niet compleet! Onze 'achtertuin' blijkt veel drukker bevolkt te zijn dan tot voor kort werd gedacht.
494 Het platteland van het heelal
John Heise
Er is een koud plekje te zien in de gloed van de oerknal, de kosmische achtergrondstraling. Bij nadere bestudering blijkt er in die richting een leeg gebied in het heelal te zitten. Een 'superholte' heet zoiets. Het is geen gat in de ruimte, maar wel een leemte in de verdeling van materie -- een plek in het heelal waar bijna geen sterrenstelsels te vinden zijn. Deze leegte heeft een diameter van ongeveer een miljard lichtjaar en is daarmee veel groter dan eerder bekende holten. Het betreft het eerste aanwijsbare gebied aan de hemel dat het bestaan van donkere energie direct aantoont.
500 Zonnevlekken in drie dimensies
Henk Spruit
Zonnevlekken verschijnen als kleine donkere plekken op de zon, die in de loop van een dag of wat aangroeien en daarna meestal in enkele dagen tot weken weer uit elkaar vallen. Ze zijn het meest bekende verschijnsel van de 11-jarige magnetische cyclus van de zon. Het ontstaan van die 11-jarige cyclus is een onderwerp op zich, waar nog steeds voornamelijk algemene ideeën over bestaan. In dit artikel gaat het echter om de vlekken zélf. Dankzij nieuwe waarnemingen enerzijds en recente numerieke simulaties anderzijds is daar goed nieuws over te melden.
511 Meteotsunami's
Kees Floor
Tsunami's worden doorgaans opgewekt door aardbevingen waarbij het epicentrum op zee ligt. Daarnaast worden ook kolossale aardverschuivingen, extreme vulkaanuitbarstingen en inslagen van meteorieten als mogelijke bronnen genoemd. Maar soms moet de oorzaak in de atmosfeer worden gezocht: abrupte luchtdrukveranderingen kunnen onder bepaalde omstandigheden tot tsunami-achtige verschijnselen leiden -- soms zelfs in Nederland!
Verder in dit nummer
504 Korte berichten
515 De Black Lady, een veelzijdige apochromaat
517 Komeet Tuttle gunstig langs de noordelijke hemel
520 Wie bouwt er nog zelf zijn kijker?
522 Perseïdenactie 2007 succesvol!
524 Amateurs actief: Deepsky-zomer
528 Het weer in september
530 Sterrenhemel
532 Agenda