Zenit in november 2009
 Bij de voorplaat: De moderne tijd van de infraroodsterrenkunde is in 1982 begonnen met de verkenning van nagenoeg de gehele infrarode hemel door de Infrarood Astronomische Satelliet IRAS. Het was echter William Herschel die in 1800 het bestaan van deze straling aantoonde: hij plaatste een thermometer voorbij het rode einde van het zichtbare spectrum. De uitwijking van de thermometer toonde dat ook waar wij niets meer zien nog energie wordt uitgestraald. De auteur van het artikel 'Infraroodsterrenkunde: van Herschel tot Herschel' neemt de lezer mee door de geschiedenis van deze tak van wetenschap. En, hij kijkt ook nog heel voorzichtig in de toekomst. Zie pagina 494 en verder. |
488 Klimaat en massabalans van de Groenlandse en Antarctische ijskappen
Michiel van den Broeke
Het meeste landijs op aarde bevindt zich in de grote ijskappen van Groenland en Antarctica. Deze twee giganten bevatten voldoende water om wereldwijd de zeespiegel met meer dan 60 meter te laten stijgen, vergeleken met 0,4 meter voor alle andere gletsjers samen. Door middel van satellieten, automatische weerstations en regionale klimaatmodellen leren we steeds meer over het klimaat en de massahuishouding van deze grote ijskappen en welke rol ze spelen in de huidige stijging van de zeespiegel. In dit artikel bespreken we het extreme klimaat van Groenland en Antarctica, evenals enkele recente inzichten met betrekking tot hun massabalans.
494 Infraroodsterrenkunde: van Herschel tot Herschel
Christoffel Waelkens
Optische sterrenkunde, röntgensterrenkunde, ultravioletsterrenkunde, infraroodsterrenkunde, radiosterrenkunde... Het klinkt alsof het allemaal verschillende soorten sterrenkunde zijn. Maar wat bestudeerd wordt is in wezen hetzelfde. De sterrenhemel ziet er door de verschillende vensters van het elektromagnetisch spectrum wel anders uit en ook de technologie verschilt telkens sterk. Maar in de grond zijn de benaderingswijzen complementair en heel vaak worden uitdagende sterrenkundige problemen pas opgelost door ze vanuit verschillende invalshoeken te bestuderen.
500 Satellietmetingen van zeeijs
Kees Floor
De omvang van het zee-ijs in het noordpoolgebied was de afgelopen zomer minder dan normaal. Zee-ijs is bevroren zeewater dat drijft op het onderliggende oceaanwater. De omvang van het gebied dat met zee-ijs bedekt is, varieert met het seizoen. Het record van 2007 werd echter niet overtroffen en ook vorig jaar was het gebied met zee-ijs kleiner. Wel blijft er over de jaren heen sprake van een afnemende tendens. Maar hoe weten we dat eigenlijk? Hoeveel ijs moet er drijven om van een zee-ijsbedekking te spreken.
Verder in dit nummer
506 Ervaringen met een 11 cm ED doublet
514 Korte berichten
519 Verdwenen vlekkencyclus van de zon teruggevonden
522 Het weer
524 Amateurs actief: The deepsky is the limit
529 Boekbespreking: The New Astro Zone System for Astro Imaging
530 Deepsky: M35 met begeleider
532 Agenda
534 Sterretjes