Zenit in november 2011
 Bij de voorplaat: Op een heldere nacht, bij voorkeur op een donkere locatie, is de aanblik van de Melkweg overweldigend. Wie in de zomer wel eens in Zuid-Frankrijk is geweest, kan zich de lichtende band van sterren misschien wel herinneren. Vooral in gebieden als Frankrijk, Spanje en Portugal (uiteraard zijn er nog veel meer landen waar de waarnemingsomstandigheden uitstekend zijn) lijkt de Melkweg op wit zand, uitgestrooid over een zwart tapijt. Genieten wij vooral van de schoonheid, de vorm en structuur van de Melkweg heeft in het verleden vele wetenschappers beziggehouden. Het was echter geen professionele astronoom, maar een amateursterrenkundige die in 1900, als één van de eersten, zijn visie gaf over de vorm van de Melkweg. Ook voor de publicatie van deze visie werd al gespeculeerd over de vorm. Zie het artikel op pagina 488 en verder. (Foto: NASA) |
488 De structuur en omvang van de Melkweg
Mat Drummen
Hoe groot is het heelal? Zo groot als de Melkweg of veel groter? En hoe groot is de Melkweg dan? Aan het einde van de negentiende en het begin van twintigste eeuw zijn de meningen hierover erg verdeeld. Schattingen over de omvang van de M elkweg lopen uiteen van 7000 tot 60.000 lichtjaar. Bovendien zien de meeste astronomen spiraalnevels als onderdelen van de Melkweg, met andere woorden: de Melkweg ís het heelal.
494 Derde en zelfs de vierde regenboog gefotografeerd
G.P. Können
Na eeuwen van speculatie over de zichtbaarheid van de derde regenboog in de natuur is het pleit beslecht: Duitse waarnemers zijn er in geslaagd de derde regenboog, die aan de zonzijde van de hemel verschijnt, fotografisch vast te leggen en kort daarna zelfs de vierde regenboog. De eerste twee regenbogen zijn wel bekend: ze ontstaan door lichtstralen die één respectievelijk tweemaal inwendig tegen de wand van een druppel worden weerkaatst. Ze verschijnen tegenover de zon, dus aan het donkere deel van de hemel. De derde en vierde regenboog zijn het resultaat van nog meer inwendige reflecties: drie voor de derde, vier voor de vierde boog. En ze verschijnen juist rond de zon, waardoor ze zeer moeilijk waarneembaar zijn.
496 Project Artemis: op een koopje naar de maan
George Beekman
De maan heeft er twee satellieten bij. En daar waren geen dure raketten voor nodig! Het tweetal maakte aanvankelijk deel uit van een vijftal dat in zeer langgerekte banen om de aarde draaide. De twee verste THEMIS-satellieten werden vorig jaar eerst naar twee evenwichtspunten in het stelsel aarde- maan verplaatst en vervolgens afgelopen zomer in een baan om de maan gebracht. Ze heten nu ARTEMIS.
Verder in dit nummer
500 De aarde gezien vanaf de maan?
502 Ganymedes, een telesoopproject van ongekend formaat
508 Overpeinzingen van een micrometeoroloog
510 De Sterrengidsen voor 2012
512 Zelf oculairen samenstellen
516 Korte berichten met onder meer een nieuwe uitgave van het Astrobulletin en de Hugo van Woerdenprijs
521 Komeet C/2009 P1 (Garradd) aan de avondhemel én radiometeoren van komeet C/2010 X1 (Elenin)?
524 Amateurs actief: Gecombineerde deepskyopnamen
530 Deepsky: De Paardenkopnevel
534 Agenda