Zenit in oktober 2006
 Bij de voorplaat: De fraaie foto op het omslag is gemaakt door Erik Krikke uit Meppel. De benodigde opnamen zijn op 2 januari van dit jaar gemaakt bij de hunebedden van Havelte. Nadere uitleg over de totstandkoming van de foto, die de beweging van de sterren om de hemelpool toont, is te vinden in 'Amateurs Actief'. Het lichtspoor tussen de sterren is waarschijnlijk afkomstig van een satelliet of vliegtuig. Aan de stersporen op de foto is niet te zien dat er voortdurend kleine onregelmatigheden optreden in de stand van de aardas. Eén van die (bijna onmeetbaar kleine) onregelmatigheden blijkt te worden veroorzaakt door de ligging van hoge- en lagedrukgebieden. Artikel op blz. 452-453. |
452 Hoge- en lagedrukgebieden brengen de aarde uit balans
George Beekman
Hoge- en lagedrukgebieden kunnen de aarde uit balans brengen. Dat hebben Belgische en Franse onderzoekers ontdekt door kleine afwijkingen in de beweging van de rotatiepolen van de aarde te vergelijken met de mondiale verdeling van gebieden van hoge en lage druk in de atmosfeer. Het gaat om afwijkingen van hooguit vijftien centimeter die na één tot twee weken weer zijn verdwenen.
454 Donkere en lichtende materie in clusters van sterrenstelsels
Frank Verbunt
Het heelal in zichtbaar licht wordt gedomineerd door sterrenstelsels, die vaak in clusters gegroepeerd zijn. Uit de hoeveelheid zichtbaar licht die een sterrenstelsel uitzendt, kunnen we zijn massa schatten. Nauwkeurig onderzoek toont echter aan dat sterrenstelsels de zwaartekracht ondervinden van een grote hoeveelheid onzichtbare materie. Deze materie bevindt zich voornamelijk tussen de sterrenstelsels. Een deel van de onzichtbare materie bestaat uit zeer heet gas, dat röntgenstraling uitzendt. De onzichtbare materie bestaat echter voor het grootste deel uit donkere materie, die van een geheel andere aard is dan de materie waaruit het zichtbare heelal bestaat.
462 De klap van de oerknal
John Heise
Het heelal lijkt vlak na zijn ontstaan 'opgeblazen' te zijn. Deze superexplosie kan gezien worden als de geboorte van het huidige waarneembare heelal. We bevinden ons in een zeepbel, ontstaan uit een bobbeltje in de oersoep. Een tot de verbeelding sprekende visie, maar is ze ook waar? Voorzichtige aanwijzingen voor het opblaasmodel zijn te vinden in een kaart waarop het heelal in een pril jeugdstadium is afgebeeld. Hij is het nieuwste resultaat van de WMAP-satelliet, waar met grote spanning naar is uitgekeken.
467 Een derde regenboog?
Kees Floor
Naast een gewone regenboog of hoofdregenboog is er aan de hemel onder geschikte omstandigheden geregeld nog een tweede regenboog zichtbaar: de bijregenboog. Zou er ook een derde regenboog bestaan? Verschillende verschijnselen kunnen hiervoor worden genomineerd. Een overzicht van de belangrijkste kandidaten.
Verder in dit nummer
472 Korte berichten, met o.m.
- Govert Schillings Observatie
- Kosmic Relief
- Kijk op Hubble
- Zandfonteinen op Mars
- Nieuwe begeleiders van het Melkwegstelsel
- Leuke komeet aan de oktoberhemel?
478 Boekbesprekingen
480 Twee nieuwe steratlassen
482 De HEQ5 Pro-montering
486 Amateurs actief: Saturnus en Jupiter
492 Het weer in augustus
494 Sterrenhemel
496 Agenda