Zenit in september
 Bij de voorplaat: In Zenit 9 en 10 nemen we afscheid van wat zonder twijfel de meest succesvolle ruimtesonde van de afgelopen tien jaar mag worden genoemd: Galileo. Het is al bijna veertien jaar geleden dat deze ruimtesonde van de aarde vertrok, en acht jaar dat hij bij Jupiter aankwam. Ondanks de nodige technische problemen heeft dat een schat aan gegevens en foto’s opgeleverd. (Illustratie: NASA/JPL) |
372 Zeven jaar onderzoek van het Jupiter-stelsel (1)
Claude Doom
Toen op 28 februari van dit jaar alle gegevens van de passage van Galileo langs het maantje Amalthea naar de aarde waren doorgeseind, kwam definitief een einde aan de wetenschappelijke activiteiten van de ruimtesonde die sinds eind 1995 rond Jupiter draaide. Galileo hield het meer dan dertien jaar uit in de ruimte en trotseerde daarbij niet alleen het koude vacuüm, maar ook de intense stralingsgordels van Jupiter. Galileo is nu bezig aan een laatste omwenteling rond Jupiter en zal op 21 september de atmosfeer van Jupiter binnendringen. Daar zal de satelliet smelten en ten slotte verdampen en zal, bijna veertien jaar na de lancering, een einde komen aan de meest succesvolle onbemande ruimtemissie van de jaren negentig.
378 LOFAR, een gloednieuwe radiotelescoop
Michiel Brentjens
Op dit moment werkt men bij ASTRON, in de bossen bij Dwingeloo, hard aan een nieuwe radiotelescoop: de LOw Frequency ARray, kortweg LOFAR. Net als zijn voorganger van dertig jaar geleden zal LOFAR in zijn gebied van het elektromagnetische spectrum zowel de beste beeldscherpte als de hoogste gevoeligheid hebben. Om dat mogelijk te maken, krijgt de LOFAR een heel bijzonder ontwerp, dat nauwelijks nog aan een radiotelescoop doet denken.
386 Immigranten welkom in het melkwegcentrum
Simon Portegies Zwart
Het centrum van ons Melkwegstelsel is een heel bijzondere plaats. Er bevindt zich onder meer een zwart gat van meer dan 3 miljoen keer de massa van de zon. Mogelijk nog uitzonderlijker is de in 1993 ontdekte groep van zestien zware sterren, IRS 16 genaamd, die binnen een lichtjaar afstand om het zwarte gat zwermen. Met behulp van computersimulaties proberen we erachter te komen hoe deze sterren daar terecht zijn gekomen. Want zó dicht bij het centrale zwarte gat van ons Melkwegstelsel zouden helemaal geen sterren kunnen ontstaan!
390 Een radertje in de grote machine
Eddy Echternach
Rens Waters (1959) studeerde in 1983 af in de sterrenkunde aan de Universiteit Utrecht (UU), alwaar hij in 1987 ook cum laude promoveerde op een proefschrift over infrarood-onderzoek aan het massaverlies van hete sterren. Na wat omzwervingen in de Canada en Groningen werd hij in 2001 benoemd tot hoogleraar sterrenkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast is hij deeltijdhoogleraar aan de Universiteit van Leuven. Met hem hadden we een gesprek over het plezier van het sterrenkundige onderzoek en de rol die Nederlandse sterrenkundigen daarbinnen spelen...
394 Satellietbeelden tonen eilandeffecten dankzij bewolking en zand
Kees Floor
Luchtstromingen in de atmosfeer komen onderweg boven de oceaan soms bergachtige eilanden tegen, meestal van vulkanische oorsprong. De eilanden vormen een barrière waar de lucht langs of overheen moet. Tijdens de passage raakt de luchtstroming vaak zodanig ontregeld dat er speciale effecten optreden. Zo kunnen achter het eiland wervels ontstaan. Ook kan de lucht in een golvende beweging geraken. Verder ontstaat er geregeld een boeggolf, vergelijkbaar met de boeggolf van een snelvarend schip.
399 Korte berichten, Observatie, Kosmic Relief
402 Amateurs Actief
408 De sterrenhemel in september
412 Het weer in juni en juli 2003