Zenit in september 2005
 Bij de voorplaat: Niet velen zullen in de omslagfoto van deze maand de bekende Trifidnevel herkennen. Toch is dit de nevel die vroeger als poster op de slaapkamer van menig jonge amateur-astronoom te vinden was. Het is een fraaie gas- en stofnevel in het sterrenbeeld Waterman, op 5500 l ichtjaar afstand. De Amerikaanse infrarood-satelliet Spitzer toont ons een andere kant van de nevel. De donkere stofbanen die in zichtbaar licht de nevel verdelen, lichten in het infrarood juist op. In deze banen blijken zich ca. dertig protosterren te bevinden. Verder vond Spitzer 120 jonge, kleinere sterren in de buitenste delen van de nevel. (Foto: NASA/JPL-Caltech/J. Rho (SSC/Caltech)) Veel meer fraaie Spitzer-opnamen zijn te vinden in het artikel op blz. 384 e.v. |
384 Spitzers koele kijk op sterren
Edwin Mathlener
Op 25 augustus 2003 lanceerde NASA de Spitzer-ruimtetelescoop. Ofschoon veel kleiner dan de Hubble-ruimtetelescoop is Spitzer als gespecialiseerde satelliet veel beter in staat om waarnemingen te doen in het infrarode deel van het spectrum. Hierdoor kan Spitzer diep in donkere stofwolken 'kijken' en geeft hij ons een beter inzicht in de geboorte en de dood van sterren, die vaak letterlijk in donkere nevels zijn gehuld.
392 SAURON -- het oog dat alles ziet
Anne-Marie Weijmans en Davor Krajnovic
Het aantal sterrenstelsels in het heelal overtreft met gemak het aantal sterren in de melkweg. Sommige zijn klein en zijn alleen zichtbaar omdat ze dichtbij staan. Andere hebben grote aantallen sterren, waarvan het licht tot op grote afstanden door ons kan worden waargenomen. Sterrenstelsels verschillen ook in leeftijd van elkaar: sommige hebben oude sterren, andere jonge sterren. Hoe komt het dat sterrenstelsels in zoveel variaties voorkomen? Hoe zijn ze ontstaan en hoe hebben ze zich ontwikkeld? Met SAURON hopen sterrenkundigen dit soort vragen te kunnen beantwoorden.
396 Klimaatonderzoekers op weg naar 2007
Kees Floor
Was de warmte van 2003 mensenwerk? Zijn klimaatmodellen wel nauwkeurig genoeg? Wat gebeurt er als de Warme Golfstroom plotseling stilvalt of Groenlands ijskap smelt? Met dit soort vragen houdt Dave Griggs zich bezig. Onlangs was hij in Nederland om verslag te doen van nieuwe onderzoeksresultaten van het Hadley Centre voor klimaatonderzoek, waarvan hij directeur is.
411 Oorsprong en evolutie van radiostelsels
Bjorn Emonts
Radiostelsels zijn op het eerste gezicht normale sterrenstelsels, totdat je ze gaat bekijken met een radiotelescoop. Dan blijkt dat deze sterrenstelsels enorme hoeveelheden energie, in de vorm van grote bundels radiostraling, de ruimte in stoten -- vaak tot ver buiten het optische stelsel. De motor die deze activiteit aandrijft zit in het hart van het radiostelsel, waar zich een superzwaar zwart gat bevindt...
Verder in dit nummer
402 Korte berichten
Met onder meer:
- De Observatie van Govert Schilling
- Kosmic Relief
- Japanse ruimtesonde onderzoekt planetoïde
- 'Soap' rond tiende planeet
- Jupiter en Saturnus als röntgenspiegels
409 Deep Impact op zoek naar volgende bestemming
416 Het nieuwe planetenpad van Beisbroek
418 Amateurs Actief
422 Het weer in juni en juli
426 Sterrenhemel